دکتر حسین اخوان

اردیبهشت ماه 1387

وحی الهام نیست
کج اندیشی سروش متفکر سرشناس

دکتر سروش پس از دو سه دهه روشنفکری که بسیاری را مجذوب سخنان شیوای خود نموده بود بتازگی با یکسان دانستن "وحی" و "الهام" و همسان پنداشن "پیامبران" و "شاعران" به کج اندیشی بزرگی دچار شده که چیزی کمتر از خودکشی فکری نیست . هرکس اندک توجهی به آیات فرآنی در باره "وحی" و "نبوت" داشته باشد در مییابد که وحی با پدیده الهام و فرآورده های هنری آن چون شعر ٍ نقاشی و مجسمه سازی و یا فرآورده های علمی آن چون فرضیه ها ٍ اختراعات و پیش بینی ها اختلاف فراوان دارد .
"الهام " از ضمیر ناخودآگاه انسان سرچشمه میگیرد و نتیجه ادراکات حواس پنجگانه گذشته وی است که در آنجا انباشته شده و قشر مغز از آن آگاهی ندارد وچون ناگهان بضمیر خودآگاه منتقل شود بصورت الهامی ناگهانی آشگار شده باعث شگفتی شخص میگردد . مطالب الهام شده همیشه با حقیقت وفق نمیدهد و درستی یا نادرستی و زیبایی یا زشتی آن فقط پس از بررسی علمی و هنری میسر است . دریافت کننده الهام هیچگاه صد درصد بدرستی آن یقین ندارد و با هیجانی نسبی بدنبال اثبات و یا صورتگری آن میرود .
و اما "وحی" طبق کلام قرآن پدیده ای است که :
اولا- مختص به انسان نیست (برخلاف الهام که تنها در انسان مشخص شده) ودر باره زنبور عسل (سوره نحل آیه 68) و حتی زمین (سوره زلزال آیه 5) هم ذکر شده.
ثانیا - وحی درجات مختلفی دارد . وحیی که بزنبور میشود با وحیی که بمادر حضرت موسی و یا حضرت مریم شده با وحی نبوت که ویژه پیامبران است فرق میکند .
ثالثا - پدیده وحی نبوت(که موضوع بحث ماست) بگفته قرآن به پیامبر اسلام ختم شده و دارای ویژگیهای زیر است :
1- پیامبران(انبیاء) برگزیدگان و غربال شدگانی هستند که استعداد و قابلیت پذیرا شدن این پدیده را دارا شده اند.
2- کلام وحی چون از عالم ملکوت به پیامبر نازل شود تمام وجود ویرا تسخیر میکند . پیامبر یقین دارد که کلام از مبدا حق است و اگر وی بمقام رسالت هم مبعوث شده باشد میداند که باید بدون هیچ تغییر یا کم و کاستی آنرا بمردم برساند .
3- و بالاخره هم کلام ٍ کلام حق (درست) است هم پیامبر قابلیت دریافت و انتقال درست آنرا دارد و هم فهم قرآن برای بشرآسان گردیده

امید است که آقای سروش با ملاحظه نامه آقای منتظری و آقای طباطبایی که بسیار عالمانه و در ضمن قابل فهم عموم نوشته شده بپذیرند که کج اندیشی خود را اصلاح نمایند . انشاء الله تعالی

1387